Είστε εδώ: ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ > ΝΕΑ > 查看详情

ΕΛΛΑΔΑ –ΚΙΝΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΝΥΦΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ ΜΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

  • πηγή:China Greece Times
  • ημερομηνία έκδοσης:2020-03-05 16:18:27
  • Προβολές:
  • 531

Συντάκτης: Γ.Ναθαναήλ
Δρ Λαογραφίας ΔΠΘ

Η λέξη «ένδυμα» και ειδικότερα η συνώνυμή της «κοστούμι» (από την ανάλυση των όρων costume, consuetudo και custom), αποτελεί την έκφραση μιας εξωτερικής εκδήλωσης, που αντιστοιχεί σε έθιμο και συνδέεται με μια συγκεκριμένη τοπική κοινωνία και εποχή. Συνιστά έναν αποδεκτό τρόπο συμπεριφοράς ή ενεργειών στο εύρος της ανθρώπινης εξέλιξης και μια σχετικά κοινή πρακτική στο πλαίσιο της πολιτιστικής κληρονομιάς ενός τόπου. 
      Το έθιμο του γάμου ανήκει στην κατηγορία των κοινωνικών εθίμων. Ο γάμος είναι μια σημαντική καμπή για τη ζωή ενός ανθρώπου και συμβολίζει την αλλαγή της κοινωνικής ζωής του που τον οδηγεί στη δημιουργία της δικής του ανεξάρτητης οικογένειας. Διαφορετικά έθιμα γάμου εντοπίζονται ανάλογα με την κουλτούρα ενός τόπου ή μιας περιοχής ή και ακόμα μια συγκεκριμένη εποχή.
Στο άρθρο αυτό θα γίνει αναφορά στο παραδοσιακό νυφικό ένδυμα της Ελλάδας και της Κίνας, μέσα από την έννοια του ενδύματος ως πομπού εξωτερίκευσης συγκεκριμένης κουλτούρας. Παράλληλα, θα γίνει μια απλή αναφορά στο λευκό νυφικό ένδυμα, σύμφωνα με τα Δυτικά πρότυπα, που φοριέται από τις Ελληνίδες, αλλά και από πολλές Κινέζες νύφες. 
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, θα περιγραφούν δύο παραδοσιακές νυφικές ενδυμασίες: εκείνη που φορέθηκε από όλες σχεδόν τις νύφες από τα χωριά των Μεσογείων της Αττικής, καθώς και η νυφική ενδυμασία από το χωριό Ποταμός της Κέρκυρας Σε ό,τι αφορά την Κίνα, θα αναφερθούμε στο Qipao (旗袍) και το Qungua ή QunKwa (裙褂) και το Longfeng gua (龙凤褂). 
Σε όλες αυτές τις ενδυμασίες εντοπίζονται πλούσια διακοσμητικά στοιχεία και εξαρτήματα.   
Η νυφική ενδυμασία της Αττικής. Ο πλούτος της ενδυμασίας αυτής είναι ανάλογος με την κοινωνική τάξη της νύφης. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το εσωτερικό πουκάμισο (μισοφόρι), το λευκό αμάνικο πουκάμισο (καμίσι), που φοριέται από πάνω, με το πλατύ ή στενό κέντημα με γεωμετρικά μοτίβα στον ποδόγυρο, τον κοντό εφαρμοστό μπούστο (τζάκο ή ζιπούνι) με πανωμάνικα και κατωμάνικα με γεωμετρικά μοτίβα, τους επενδύτες από τσόχα (γρίζους ή γρίζα) με τα χρυσά, την κόκκινη μεταξωτή τραχηλιά (γρίκα) και το μεταξωτό κόκκινο ζωνάρι (μπρεζεκούκι). Τα νυφικά πουκάμισα (φούντια) τα κεντούσαν ειδικές κεντήστρες, πότε με πολύχρωμες μεταξωτές (γουργουλιά) και πότε με χρυσές κλωστές. Το φάρδος του κεντήματος ξεπερνούσε πολλές φορές τα 0,70 εκατοστά. Όταν ο ποδόγυρος ήταν κεντημένος με τα δεκαοχτώ γουργουλί  (δεκαοχτώ διαφορετικά χρώματα) ή με χρυσές κλωστές, τότε η φορεσιά έπαιρνε την ονομασία της από τα σχέδια του κεντήματος. 
Για παράδειγμα, το πρώτο φούντι με τις δύο μαστραπές, τα δύο δηλαδή μεγάλα πολυσύνθετα σχέδια σαν ανάποδο Ω.  Στα πόδια οι νύφες φορούσαν κάλτσες (τσουράπε) και υποδήματα (καλίκια ή καλίγια με το χρυσάφι) που μοιάζουν με πασούμια για το καλοκαίρι ή τα λουστρίνια για το χειμώνα. 
Επίσης έφεραν διάφορα κοσμήματα στο λαιμό και βραχιόλια (μπελετζίκια), στο κεφάλι σκούφο σε χρώμα κρόκου αυγού (κροκοστό), επιμετώπιο κόσμημα (ξελίκι), μεταξωτό μαντήλι με ειδικό χρυσοκέντημα (πυργέλια) και μεταξωτό πέπλο (τη χρυσή σκέπη ή μπόλια). 
Η νυφική ενδυμασία του χωριού Ποταμός της Κέρκυρας, είναι μια από τις τέσσερις παραλλαγές της φορεσιάς της περιοχής Μέσης Κέρκυρας. Είναι και η πιο ενδιαφέρουσα σε ό,τι αφορά τα χρώματα και τα διακοσμητικά στοιχεία της. 
Περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, λευκό πουκάμισο, λευκή τραχηλιά (μπουστίνα), γιλέκο (τζιπούνι) χωρίς μανίκια και από πάνω χρυσοκέντητο ζακέτο (πεσελί) με μανίκια και τα δύο, σε χρώματα σκούρο και ανοιχτό μπλε, κόκκινο, μενεξελί, γκρενά, καφέ ή μαύρο, λευκό μισοφόρι (κότολο) και από πάνω φουστάνι (ροκέτο),  σε βαθύ γαλάζιο μπλε ή μαύρο. Τα μαλλιά ήταν χωρισμένα στην μέση. Κατά τον στολισμό (στόλος) της κεφαλής τα εξαρτήματα (μπουμπάρια) του κεφαλοκαλύμματος (τορκού) τυλίγονταν με κόκκινες κορδέλες, ενώ ένα διακοσμητικό σύμπλεγμα από χρυσά σύρματα, λουλούδια, χρωματιστά φτερά, κοράλια, χάντρες, καθρεφτάκια κλπ., τοποθετούνταν συνήθως στο δεξιό μέρος της. 
Σύμφωνα με τοπικούς σημειώνεται ότι στο χωριό Ποταμός το στόλισμα γίνεται και στις δύο μεριές του κεφαλοκαλύμματος. Εξέχουσα θέση σ’ αυτό είχε το παγωνόφτερο που ήταν χαρακτηριστικό διακοσμητικό στοιχείο της νυφικής φορεσιάς. Τέλος το πέπλο (μπόλια) άφηνε ελεύθερο το πρόσωπο και συχνά και τον λαιμό. Στ’ αυτιά οι νύφες έφεραν περίτεχνα μακριά σκουλαρίκια, διαφόρων μεγεθών και σχημάτων, ενώ το στήθος στολιζόταν με χρυσές αλυσίδες διαφορετικού μεγέθους, που κατέληγαν σε σταυρό ή ρολόι ή πέταλο ή ήλιο. 
Νυφική ενδυμασία της Κίνας 
 
Το έθιμο του γάμου στην Κίνα εδραιώθηκε από πολύ παλιά, μεταξύ των ετών 402 π.Χ και 221 π.Χ. Σύμφωνα με την παράδοση, ο γάμος αποτελούσε μια συμφωνία μεταξύ δύο Κινέζικων οικογενειών. 
Το κόκκινο χρώμα πρυτανεύει σε κάθε Κινέζικο γάμο. Σύμφωνα με την Κινέζικη κουλτούρα, το κόκκινο είναι το παραδοσιακό ιερό χρώμα στην Κίνα. Συμβολίζει την αγάπη, την ελπίδα, την αφθονία και την ευτυχία. Αποτελεί το χαρακτηριστικό χρώμα της δυναστείας των Qing. Χρησιμοποιείται στο γάμο, ως σύμβολο καλής τύχης που διώχνει μακριά τα κακά πνεύματα. Παρ’ όλον ότι σήμερα πολλές Κινέζες νύφες φέρουν λευκό νυφικό, επηρεασμένες από τα Δυτικά πρότυπα, εντούτοις τα υπόλοιπα στοιχεία που συνδέονται με το γάμο, όπως οι τοίχοι, η πόρτα και άλλα έπιπλα του νυφικού δωματίου διακοσμούνται με κόκκινο χρώμα. 
Η παραδοσιακή Κινέζικη νυφική ενδυμασία είναι διακοσμημένη με σχήματα, όπως του δράκοντα και του ελληνικού μυθικού φοίνικα, που στην Αρχαία Ελλάδα συνδεόταν με τη λατρεία του Ήλιου και του Απόλλωνα, με κόκκινες και χρυσές κλωστές, που, όπως πιστεύεται, συμβολίζουν την καλή τύχη και την ευτυχία. Γι αυτό και αποτελούν απαραίτητα στοιχεία του νυφικού ενδύματος και της νυφικής διακόσμησης. Στη βόρεια Κίνα συνήθως το κόκκινο νυφικό ένδυμα αποτελείται από ένα ενιαίο κομμάτι που ονομάζεται Qipao(旗袍), κεντημένο με χρυσά και ασημένια σχέδια. Στη Νότια Κίνα προτιμάται νυφικό που αποτελείται από δύο κομμάτια και ονομάζεται Qungua ή QunKwa(裙褂). Όταν το νυφικό αυτό φέρει κεντημένους με χρυσή κλωστή δράκους και φοίνικες ονομάζεται Longfeng gua(龙凤褂), δηλαδή το ένδυμα του δράκου και του φοίνικα.
Άλλα τμήματα της παραδοσιακής Κινέζικης ενδυμασίας είναι το πέπλο και το κάλυμμα της κεφαλής, η «κορώνα με το φοίνικα». 
Το πέπλο, από μετάξι, σε κόκκινο χρώμα και σχήμα τετράγωνο που είναι κεντημένο με φοίνικες ή παιώνιες. Σύμφωνα με την παράδοση, το κόκκινο πέπλο απομακρύνει το κακό και καλύπτει το νευρικό κοκκίνισμα του προσώπου της νύφης. Κατά τη διάρκεια της παραδοσιακής Κινέζικης τελετής του γάμου ο γαμπρός κρατάει τη νύφη από το χέρι, ενώ το πρόσωπό της είναι καλυμμένο με το πέπλο σε όλη τη διάρκειά της. Μόλις τελειώσει η τελετή και φύγουν όλοι οι συγγενείς και φίλοι, ο γαμπρός είναι εκείνος που της το αφαιρεί με ένα μικρό ραβδάκι, στοιχείο που ερμηνεύεται ως δήλωση υπακοής της νύφης στο γαμπρό.

Η «κορώνα με το φοίνικα» αποτελεί το πιο σημαντικό διακοσμητικό εξάρτημα της παραδοσιακής γαμήλιας ενδυμασίας από την εποχή της δυναστείας των Ming στην Κίνα. Αρχικά το πιο πάνω κάλυμμα της κεφαλής μαζί με το συγκεκριμένο ένδυμα που αντιστοιχούσε στην υψηλή κοινωνική τάξη τους, το έφεραν οι αυτοκράτειρες κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Ming, στο πλαίσιο ειδικών τελετών, όπως η υποδοχή επισήμων ή κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων τελετών της αυτοκρατορικής οικογένειας. Αργότερα εξελίχθηκε σε μόδα και για τις νύφες την εποχή της δυναστείας των Ming και Qing. Αντί, όμως, να είναι διακοσμημένη με διαμάντια και πέρλες, χρησιμοποιούνταν χρωματιστές διακοσμήσεις ή πέτρες από νεφρίτη, αν η νύφη ήταν πλούσια που έφερε και το κατάλληλο ένδυμα που αντιστοιχούσε στην κοινωνική της τάξη. Βέβαια, ο κοπέλες του λαού, όταν παντρεύονταν, έφεραν ένα κόκκινο νυφικό και ένα ζευγάρι κόκκινα παπούτσια. Παρ’ όλον ότι στην εποχή μας είναι διαδεδομένο το λευκό νυφικό και το μαύρο κουστούμι για τα νεαρά ζευγάρια από την Κίνα, εντούτοις, οι νύφες επιλέγουν να φορέσουν και το παραδοσιακό αυτό Κινέζικο ένδυμα με το δημοφιλές εντυπωσιακό εξάρτημα της κεφαλής, ολοκληρώνοντας έτσι την τελετή του γάμου τους.  
Διαπιστώνεται μέσα από την έρευνα που έγινε ότι κοινά χαρακτηριστικά στοιχεία παραδοσιακών νυφικών ενδυμασιών Ελλάδας και Κίνας, πέρα από την πλούσια διακόσμηση των φορεμάτων, είναι το πέπλο και τα περίτεχνα καλύμματα κεφαλής. Αυτή η εικόνα της νυφικής ενδυμασίας, με τα πλούσια και ζωντανά της χρώματα, τα ευρηματικά στολίδια και τα περίτεχνα εξαρτήματα, όπως αναλύθηκε στα προηγούμενα παραδείγματα από τις δύο χώρες, μπορεί να υποδηλώνει και τα στοιχεία κοινωνικής τάξης της νύφης.  
Βέβαια, όπως σημειώθηκε και στην αρχή του κειμένου, στην εποχή μας, το λευκό νυφικό, που είναι επηρεασμένο από τα Δυτικά πρότυπα, είναι εκείνο που προτιμούν οι νύφες στην Ελλάδα, αλλά και πολλές από την Κίνα. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τις τελευταίες, κατά τη διάρκεια της επίσημης δεξίωσης του γάμου τους, χρησιμοποιούν λευκό νυφικό. Όμως κατά την παραδοσιακή δεξίωση συνηθίζουν να φορούν το κόκκινο νυφικό, για να τιμήσουν τους μεγαλύτερης ηλικίας προσκεκλημένους τους.
Κλασικό παράδειγμα της χρήσης του λευκού ως νυφικού ενδύματος αποτελούν και οι γάμοι που τελούν οι Κινέζοι στη Σαντορίνη. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία από το Δήμο, διάφορα τουριστικά γραφεία ασχολούνται αποκλειστικά και με τους γάμους Κινέζων στο νησί. Διοργανώνουν πολυτελείς εκδηλώσεις, φωτογραφίσεις και δεξιώσεις. Πακέτα γάμου προσφέρουν επίσης και διάφορα ξενοδοχεία, όπου αναλαμβάνουν και ολόκληρη τη διοργάνωση, τις συνεννοήσεις με το δήμο, τις μετακινήσεις του ζευγαριού, το στολισμό με άνθη κλπ. Χαρακτηριστικές είναι οι φωτογραφήσεις της νύφης με το μακρύ λευκό νυφικό και του γαμπρού με το μαύρο σμόκιν.  
 
 
 
Ενδεικτική βιβλιογραφία
 
Chinese Wedding Dress, https://www.topchinatravel.com/china-guide/chinese-wedding-dress.htm
Ευαγγελοδήμου, Ε. «‘Εισβολή’ Κινέζων στη Σαντορίνη για … να παντρευτούν, Νέα, 5.11.2019,  https://www.tanea.gr/2019/05/11/greece/eisvoli-kinezon-sti-santorini-gia-na-pantreytoun/ 
Garry, Jane; El-Shamy, Hasan (2005), Archetypes and Motifs in Folklore and Literature, ME Sharpe, 
Lei Guo, Wang. Comparison Between Chinese Traditional Marriage Customs and American Marriage Customs, Humanities and Social Sciences, 2016, vol. 4, no 4, pp. 123-126.  
Ναθαναήλ Γ., Ελληνική Λαϊκή Φορεσιά και Έλληνες Ζωγράφοι κατά τον 19ο αιώνα, διδακτορική διατριβή, Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας, Σχολή Κλασικών και Ανθρωπιστικών, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, 2017.
Yi Long, Cultural Differences between Chinese and American Weddings, Advances in Social Science, Education and Humanities Research (ASSEHR), International Workshop on Education Reform and Social Sciences, 2018, vol. 300, Atlantis Press, 634-640.
Wedding Customs & Rituals in China https://www.topchinatravel.com/china-guide/chinese-wedding-customs.htm
Weny, Lubis, S. Sinar & Muchtar, Translating Chinese Wedding Semiotics into English, International Journal of English Language & Translation Studies, 2018, vol. 6(1), pp. 119-125