Είστε εδώ: ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ > ΝΕΑ > 查看详情

ΕΛΛΑΔΑ – ΚΙΝΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΝΔΥΜΑ

  • πηγή:China Greece Times
  • ημερομηνία έκδοσης:2019-12-19 17:45:16
  • Προβολές:
  • 485

Του  Γ. Ναθαναήλ
Δρ Λαογραφίας ΔΠΘ    
  
Το ακαδημαϊκό ένδυμα αποτελεί μια συγκεκριμένη κατηγορία ενδύματος που το φέρουν τόσο οι καθηγητές όσο και οι φοιτητές των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων κατά τη διάρκεια επισήμων εκδηλώσεών τους.
Είναι ένα ευρύ θέμα και στο σημείωμα αυτό θα δοθούν μόνο ορισμένα πολύ γενικά στοιχεία, με κύριο στόχο την προσπάθεια να καταδειχθεί το κοινό στοιχείο σύνδεσής του με τις δύο χώρες, ειδικότερα αυτό που αναφέρεται στη χρήση του.
Γενικώς η ένδυση, πέραν του γεγονότος της κάλυψης μιας εκ των βασικών αναγκών προστασίας του ατόμου, θεωρούμενη ως αντικείμενο του υλικού βίου στο πλαίσιο της ευρύτερης μελέτης της, παρέχει την δυνατότητα άντλησης πληροφοριών τόσο προσωπικού χαρακτήρα ως και πληροφοριών που συνδέονται με ένα συγκεκριμένο κοινωνικό πλαίσιο, εντός του οποίου βιώνει ένα άτομο.
To ένδυμα, στο εύρος της κοινωνικής λειτουργίας του, αποτελεί μέσο επικοινωνίας, με κώδικες πληροφόρησης μεταξύ των ατόμων. Κάθε σύνολο ρούχων αποτυπώνει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο στο χώρο και το χρόνο, εξυπηρετώντας συνάμα και τις κοινωνικές σχέσεις των ανθρώπων.
Τα βασικά τμήματα του ακαδημαϊκού ενδύματος στην Ελλάδα, που φέρουν τόσο οι καθηγητές όσο και οι φοιτητές όλων των βαθμίδων (απλοί πτυχιούχοι, μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί στο πλαίσιο της τελετής αποφοίτησής τους) περιλαμβάνουν την τήβεννο (μανδύα) και  το επιτηβέννιο (κάλυμμα κεφαλής). Διαφορές εντοπίζονται στα χρώματα και τα διακοσμητικά στοιχεία ανά Πανεπιστήμια και Σχολές.
Ιστορικά, η τήβεννος έχει προέλευση την Αρχαία Ρώμη και φοριόταν αρχικά από τους άνδρες. Είναι είδος μανδύα που τυλίσσεται γύρω από το σώμα. Στην αρχή είχαν δικαίωμα να τη φέρουν μόνο οι Ρωμαίοι πολίτες, ενώ εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται και στα αρχικά χρόνια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Τα χρώματα που χρησιμοποιούνταν ήταν ποικίλα: λευκό, μπλε, κόκκινο, μωβ, κίτρινο, πράσινο, μαύρο και καφέ. Τηβέννους σε πολύ σκούρα και πολύ ανοιχτά χρώματα έφεραν οι πιο οικονομικά ευκατάστατοι διότι η παραγωγή τους ήταν αρκετά δαπανηρή. 
Θα γίνει αναφορά στη χρήση του συγκεκριμένου ενδύματος αυτού από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) που είναι το αρχαιότερο Ακαδημαϊκό Ίδρυμα της Ελλάδας. Η καθιέρωση της τηβέννου ως επισήμου ακαδημαϊκού ενδύματος ήδη προβλεπόταν από το 1837, με βάση τον ιδρυτικό νόμο του. Τότε έφερε την ονομασία «Πανεπιστήμιο του Όθωνος», που στις 20 Οκτωβρίου 1862 μετονομάστηκε σε «Εθνικόν Πανεπιστήμιον», ενώ το 1932 ενώθηκε με το μετέπειτα ιδρυθέν «Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο» αποτελώντας πλέον το σημερινό ΕΚΠΑ.
Ουσιαστικά, όμως, απόφαση για τη χρήση της τηβέννου ως επισήμου ακαδημαϊκού ενδύματος ελήφθη από τη Σύγκλητό του σχεδόν έναν αιώνα μετά, δηλαδή το 1951-1952. Σύμφωνα με αυτή την απόφαση, ανατέθηκε στους Βυζαντινολόγους καθηγητές Γ. Σωτηρίου και Αν. Ορλάνδο να εκπονήσουν τα σχέδια κατασκευής τηβέννων Βυζαντινού ρυθμού. Τα σχετικά σχέδια βασίστηκαν σε εικόνες καθηγητών του Πανεπιστημίου Κωνσταντινουπόλεως, κατά τον 11ο αιώνα. Τα χρώματα καθορίστηκαν ανάλογα με την κάθε Σχολή. 

Κατά τη διάρκεια της τελετής ορκωμοσίας των πτυχιούχων και μεταπτυχιακών ως και καθομολόγησης των διδακτόρων του ΕΚΠΑ, οι προσερχόμενοι φορούν την τήβεννο και φέρουν το επιτηβέννιο, που τα παραλαμβάνουν επί δανεισμώ κατά την ίδια την ημέρα της ορκωμοσίας τους από το βεστιάριο του Πανεπιστημίου με την προσκόμιση της αστυνομικής τους ταυτότητας. Όταν ολοκληρωθεί η τελετή επιστρέφουν το ένδυμα αυτό, ιδιοκτησίας του Πανεπιστημίου, πίσω στο βεστιάριο. 
Ιστορικά, το ακαδημαϊκό ένδυμα στην Κίνα ήταν ήδη γνωστό σχεδόν από τον 6οπ.Χ. αιώνα, και το έφεραν οι ιδιαίτερα υψηλής μόρφωσης (literati) άνδρες κρατικοί υπάλληλοι που είχαν επιτύχει στις αυτοκρατορικές εξετάσεις. Τα πρόσωπα αυτά, με την ιδιότητα του κρατικού υπαλλήλου αποκτούσαν παράλληλα και υψηλότερο κοινωνικό κύρος και τους ήταν επιτρεπτό να φέρουν το εντυπωσιακό Κινέζικο ακαδημαϊκό ένδυμα που αποτελείτο από μανδύα (τήβεννο) και καπέλο (επιτηβέννιο).
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, η Κρατική Επιτροπή Ακαδημαϊκών Βαθμίδων του Κρατικού Συμβουλίου (國務院學位委員會) της Κίνας προσπάθησε να τυποποιήσει το ακαδημαϊκό ένδυμα. Ύστερα από ενδελεχή έρευνα και διαβούλευση η Επιτροπή ενέκρινε τους κανονισμούς στις 10 Μαΐου 1994. Έτσι, σύμφωνα με αυτούς, στόχος ήταν η ενοποίηση των βασικών αρχών σχεδιασμού του ακαδημαϊκού ενδύματος αναδεικνύοντας τον εθνικό χαρακτήρα, μέσα από τη διατήρηση των δεσμών με το παρελθόν, σε συνδυασμό με τα ισχύοντα στο Δυτικό κόσμο. Με τους νέους κανονισμούς οι άλλες μορφές του συγκεκριμένου ενδύματος σιγά-σιγά εξαφανίσθηκαν. Οι κανονισμοί αυτοί αναφέρονται στο ακαδημαϊκό ένδυμα των διδακτόρων, των μεταπτυχιακών και των προέδρων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. Σε αυτούς τους κανόνες δεν περιλαμβάνεται το ένδυμα των απλών πτυχιούχων. Σχετικά με το τελευταίο, η επιτροπή αποφάσισε να το εξαιρέσει από την ενοποίηση του σχεδιασμού από τη δεκαετία του 1990. 
Σύμφωνα λοιπόν με τα ανωτέρω, το σύγχρονο ακαδημαϊκό ένδυμα στην Κίνα περιλαμβάνει τρία τμήματα: την τήβεννο, το επιτιβέννιο και την ακαδημαϊκή κουκούλα που οι Κινέζοι την ονομάζουν επώμιο, ένα κομμάτι που εξελίχθηκε στο πέρασμα των χρόνων. Ορισμένες από αυτές φέρουν λεπτομερή διακόσμηση κάνοντας το ακαδημαϊκό ένδυμα ιδιαίτερα πλούσιο. Το επιτιβέννιο είναι μαύρο και μοιάζει εκ πρώτης όψεως με εκείνα των Πανεπιστημίων της Δύσης. Διαφέρει, όμως, από αυτά διότι φέρει μια σειρά από σχοινάκια στο πίσω μέρος του κρανίου για να προσαρμόζεται καλύτερα στο κεφάλι του φέροντος. Τέλος, η τήβεννος, που αποτελεί βασικό τμήμα του ακαδημαϊκού ενδύματος, διαφέρει ανάλογα με τη βαθμίδα σπουδών ως προς τα χρώματα: των μεταπτυχιακών είναι μπλε, των διδακτόρων μαύρο και του προέδρου του ιδρύματος κόκκινο και μαύρο.
Με βάση αυτούς τους κανονισμούς υπάρχουν βέβαια και κάποιες δυνατότητες μικρών διαφοροποιήσεων, όπως, για παράδειγμα, μέσα από τα διακοσμητικά σχέδια.
Θα πρέπει να σημειωθεί τέλος ότι το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου (北京大学) από την εποχή της ίδρυσής του, το 1898, βαθμιδόν εισήγαγε το σύγχρονο ακαδημαϊκό ένδυμα.
 
              
 
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
 
Βίλιος Ν. &Μιχαήλος Ι., Επίσημα Ενδύματα για Τελετές: Μελέτη Περίπτωσης Ακαδημαϊκή Τήβεννος, πτυχιακή εργασία, Τμήμα Μηχανικών Βιομηχανικής Σχεδίασης και Παραγωγής, Σχολή Μηχανικών, Παν. Δυτ. Αττικής, 2019.
 
ΕΚΠΑ Ενημέρωση και Οδηγίες για την τελετή Ορκωμοσίας των Πτυχιούχων του https://www.uoa.gr/fileadmin/user_upload/PDF-files/anakoinwseis/genikes_anakoinwseis/2019/2009_odigies_episk_tel_orkom_2019_2020.pdf
 
ΕΚΠΑ Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής Οδηγός Σπουδών του Τμήματος Φυσικής ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Σεπτέμβριος 2012 (σσ. 1-2) https://gostudy.gr/wp-content/uploads/2017/02/%CE%A4%CE%BC%CE%AE%CE%BC%CE%B1-%CE%A6%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82-%CE%95%CE%9A%CE%A0%CE%91.pdf
 
Μπουραζέλης, Κ., Αναπληρωτής Πρύτανη ΕΚΠΑ «Η αποτύπωση του ΕΚΠΑ στην Ιδρυματική Έκθεση Αυτοαξιολόγησης: Κύρια Σημεία και Συμπεράσματα» , Παρουσίαση ΕΙΑσης ΕΚΠΑ (19.10.15) (σσ. 1-3) (https://s.kathimerini.gr/resources/article-files/ek8esh---synoyh.pdf
 
Ναθαναήλ Γ., Ελληνική Λαϊκή Φορεσιά και Έλληνες Ζωγράφοι κατά τον 19ο αιώνα, διδακτορική διατριβή, Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας, Σχολή Κλασικών και Ανθρωπιστικών, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, 2017.
 
Ko, Charles KaShing, (2014) "The Development of Academic Dress in China", Transactions of the Burgon Society: Vol. 14. https://doi.org/10.4148/2475-7799.1119
 
Κινέζικο Ακαδημαϊκό Ντύσιμο,
http://www.baidu.com/s?bs=%BA%BA%B7%FE&f=8&wd=xueweifu+
 
Zhou, Xun&Gao, Chunming,5000 years of Chinese costumes, ed.The Chinese Costumes Research Group of the Shanghai School of Traditional Operas, pub. The Commercial Press, Ltd., Hong Kong Branch, 1987